İHA Tasarımında Özgünlük ve Raf Ürünü
Hava Aracı Konfigürasyon Faktörleri
Kategori: Değerlendirme
Yazar: Yasin Enes SERKUŞ
İnsansız Hava Aracı (İHA) tasarımında göz önünde bulundurulması gereken bazı başlıklar vardır. “İHA Tasarımında Özgünlük ve Raf Ürünü” başlığı altında tasarımının takım tarafından yapılması ile hazır ürün kullanılmasının karşılaştırılması yapılacaktır.
Katılım sağlanacak yarışma şartnamesi detaylı bir şekilde incelenmelidir. İnceleme yapılırken dikkat edilmesi gereken başlıklar:
İçindekiler
1. Özgün Tasarımın Rapor Puanlamasındaki Etkisi
Yarışma puanlamasında özgün tasarımın etkisi seçimde önemli bir rol oynar. Puanlamada diğer başlıkların yükünü azaltmak için seçim değerlidir. Özgün tasarım süreci raf ürününe göre daha fazla prosese sahiptir.
2. Rapor Süreleri ve Yarışma Takvimi
Yarışma sürecinin takvimlendirilmesi zamanın yönetilmesi için önemlidir. Takımdaki görev dağılımı ve iş yüküne göre görevlendirme yapılmaktadır. Mekanik ekibi özgün tasarımın zaman yönetimini göz önünde bulundurmalıdır. Özgün tasarım, teknik çizim ve 3B modelleme gibi süreçleri barındırmaktadır. Harcanan fazla zaman ile rapor teslim tarihlerinin dışarısında kalınabilir. Raf ürününde hazır olarak tedarik sağlandığı için zamansal problemler olmamaktadır.
3. Görevler ve Görev İsterleri
Şartnamede belirtilen görevler yarışmalara göre farklılık göstermektedir. Raf ürünlerinin tasarımı belirli standartlarda yapılmaktadır. Görevlerde talep edilen aksiyonlar göz önünde bulundurularak tasarım çizgileri belirlenmelidir. Raf ürünündeki standart yapı her zaman bire bir ihtiyacı karşılamayabilir. Özgün tasarımda istenilen aksiyonlar doğrultusunda tasarım yapılabilmektedir. Şekil 1'de görünen tasarım Döner Kanat İHA olarak isimlendirilmektedir. Fakat tasarım olarak Sabit Kanat İHA çizgilerini taşımaktadır. Aerodinamik olarak hava akışına uygun ve yatay eksende hareket için arkasındaki motoru kullanmaktadır. Dikey kalkış ve yatay hareket isterlerine sahip bir özgün tasarımı bulunmaktadır. Raf ürünlerinde bu tür isterlere uyumlu ürün her zaman bulunmamaktadır.
4. Maliyet Hesapları
İHA tasarımında dijital modellemeden ürüne geçiş aşamasında en belirleyici faktörlerden birisi maliyetidir. Özgün tasarımda, kullanılacak kompozit malzemeler ve yapı elemanlarında var olan çeşitlilik değerlendirilerek tasarrufa gidilebilir. Üretim yetkinliği ve malzeme bilgisi olmayan ekiplerin özgün tasarımının üretilmesinde bazı problemler yaşanabilir. İmalat hataları ve yanlış malzeme seçimine bağlı verimsiz üretim gerçekleşebilir. İşçilik maliyeti, üretim takım tarafından gerçekleşeceği için yoktur. Raf ürününde, kötü işçilik ve üretim kaybı yoktur. Ürünler belirli garanti koşullarında, gerekli testler yapılarak satılmaktadır. İşçilik maliyeti ve ekonomik kar göz önünde bulunarak fiyatlandırılmaktadır.
5. Tasarım Ergonomisi
Tasarımın ölçülendirilmesi, aviyonikler ve kullanılacak sistemlere göre yapılmaktadır. Görev mekanizmaları ve mekanizma sistemleri göz önünde bulundurularak gövdede bulunan hareketli yüzeyler tasarlanır. Aviyonikler ve sistemlere göre ağırlık merkezi tespiti yapılarak gerekli komponentlerin yerleşimi yapılabilmektedir. Raf ürünlerinde ise gerekli yerleşim yerleri önceden belirlidir. Farklı ağırlıkları bulunan aviyonikler ve sistemler ağırlık problemleri yaşatabilmektedir.
Yukarıda verilen başlıklardan yola çıkılarak bir tabloda İHA konfigürasyon faktörleri gereksinimlere göre katsayılandırılarak puanlanır. Puanlandırma sonucu takımın tercihi belirlenmiş olur.
